Je kent de uitdrukking “een waarheid als een koe” vast wel. Het betekent dat iets absoluut waar is, feitelijk vaststaat en dat ook iedereen dat weet. Deze uitdrukking wordt gebruikt als iets vanzelfsprekend is. Een voorbeeld: jij leest deze blog nu — dat is een waarheid als een koe. Dat is de waarheid, anders lees je deze zin niet.
In mijn ogen is het eigenlijk best een rare uitdrukking, vind je ook niet? Waarom een koe? Het had ook een vogel of een krokodil kunnen zijn. Laat ik de koe maar meteen bij de horens vatten: je weet nooit hoe een koe een haas vangt. Dat is ook een waarheid. En wanneer we praten over koetjes en kalfjes, hebben we het over luchtige dingen, terwijl de waarheid juist heel groot kan zijn.
Over luchtig gesproken: een koe zegt vaak ‘moe’, ook op de momenten dat ze lekker actief is. En de ene koe is de andere niet. Dus wat is de uitdrukking “een waarheid als een koe” dan eigenlijk waard? Deze uitdrukking komt in ieder geval uit de 19e eeuw. Een vroege vermelding is te vinden in een studentenblad uit 1850, waar “een waarheid als een koei” werd gebruikt. Maar goed, wat wisten ze toen allemaal nog niet wat wij inmiddels wel weten?
Het is de waarheid
Toch is de waarheid zelf een uniek gegeven. Kijk maar wat er momenteel allemaal in de wereld aan de hand is: iedereen heeft zo zijn eigen waarheid. En vaak genoeg staat die haaks op de waarheid van een ander. Ieder ziet het vanuit zijn of haar eigen perspectief — en dat maakt het er niet gezelliger op.
In alle oorlogen die er zijn, vind je bij beide partijen mensen die voor het juiste en goede vechten. De serie Unsere Mütter, unsere Väter is daar een mooi voorbeeld van. Daar zie je de Tweede Wereldoorlog door de ogen van vijf jonge Duitse vrienden, die in eerste instantie allemaal denken dat ze het juiste doen. Uiteindelijk komen ze zelfs tegenover elkaar te staan. Wie is dan de dader en wie het slachtoffer? Systemisch gezien zijn daders en slachtoffers bijzondere tegenpolen. Vaak worden daders slachtoffers en andersom.
De kunst bij het achterhalen van de waarheid is het perspectief van de ander te begrijpen. We doen al snel een aanname en vinden echt iets van de ander als die zaken anders ziet of anders doet dan jij.
Denk maar eens aan:
- Buitenlanders die in Nederland komen wonen en Nederlanders die in het buitenland gaan wonen.
- De discussie of je eerst dweilt en dan stofzuigt of andersom (wat ik zelf overigens ook logischer vind).
- Mensen die geloven in het christendom, in de islam of juist helemaal niet geloven in een godsdienst.
- Mensen die ‘friet’ zeggen en mensen die het over ‘patat’ hebben.
- Mensen die stemmen op de PVV, op DENK, op D66 of juist helemaal niet stemmen.
- Klimaatactivisten die protesteren en mensen die daardoor in de file staan.
- Mensen die voor Vitesse zijn of voor de tweede of derde club uit Gelderland.
Ik sta liever op de ski’s
Zelf stap ik ook met groots gemak in deze oordelende valkuil. Zo ben ik net terug van een weekend wintersport en merk ik dat ik me tijdens het skiën altijd irriteer aan mensen die snowboarden. Ze schrapen de piste weg, liggen en zitten overal op de piste en nemen in de stoeltjeslift alle ruimte in. Daarnaast zijn het geen gezellige mensen — het heet niet voor niets après-ski. Niemand heeft ooit gehoord van een après-snowboardfeestje.
Wellicht kunnen mensen die snowboarden mij overtuigen van hun perspectief, en kijk ik er daardoor straks anders naar.
Bij het geven van trainingen sta ik vaak stil bij het begrijpen van de waarheid van een ander. Hiervoor schrijf ik (denkbeeldig) een W op de grond voor een groep mensen die in een halve cirkel om mij heen zitten. “Wat zie je hier?” vraag ik dan. “Een W,” is het antwoord. Aan de mensen aan de overkant vraag ik hetzelfde; zij zien een M. De mensen tegenover mij zien een E. Iedereen ziet een andere letter en iedereen heeft gelijk.
Daarnaast zie ik een 3. Dus daar waar jullie het over letters hebben, heb ik het over een getal. We kunnen elkaar nu proberen te overtuigen, maar door even vanuit het perspectief van de ander te kijken, begrijp je die persoon beter. En vanuit jouw perspectief mag je leven zoals jij dat wilt — maar dan zonder strijd. Hoe fijn is dat?
Ligt de waarheid in het midden? Ik denk het niet. De waarheid ligt aan de buitenkant, maar is nooit honderd procent dé waarheid. Zo klopt mijn eerste aanname — dat jij mijn blog leest — misschien ook niet. Wellicht leest iemand anders hem voor en hoor jij de tekst alleen.
Kortom, de wereld zou er een stuk mooier uitzien als we de waarheid niet voor lief nemen. En dat is voor mij een waarheid als een koe. Of een varken, een regenworm, een wolk — of wat voor jou staat als een vanzelfsprekende waarheid.